У апошнія дні кастрычніка ў Гродне, у абласным метадычным цэнтры народнай творчасці, адкрылася справаздачная выстава «Іўеўскі край — майстроў і творцаў». Гэта не проста дэманстрацыя вырабаў, а маштабнае свята, якое сабрала ў адным зале ўвесь калейдаскоп талентаў Іўеўшчыны — ад старадаўняга саломапляцення да ўнікальных духоўных святыняў мясцовых татар.
Адзінства ў разнастайнасці
Іўе — гэта сімвал мірнага суіснавання розных культур. Выстава яскрава гэта падкрэслівае: побач з традыцыйным беларускім арнаментам тут знайшлося месца для ісламскай каліграфіі. У экспазіцыі прадстаўлена больш за 100 работ 15 майстроў, выкананых у тэхніках саломапляцення, лозапляцення, ткацтва, выцінанкі, вышыўкі, фларыстыкі, роспісу па шкле, графікі і жывапісу.
Мугіры — душа іўеўскіх татар
Адметнасцю выстаўкі сталі мугіры — вышытыя крыжыкам, бісерам, распісаныя па шкле або намаляваныя на паперы цытаты з Карана. Гэтыя работы, якія выконваюцца жыхарамі горада Іўе Эміліяй Шабановіч і Селімам Ільясевічам, служаць абярэгамі і ўпрыгожваюць дамы і мячэці. У канцы 2024 года элементу «Выраб мугіроў у Іўеўскім раёне» нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці. Эмілія Шабановіч, чые работы разышліся па калекцыях ад Татарстана да Арабскіх Эміратаў, прызнаецца, што перад пачаткам працы заўсёды моліцца, адчуваючы лёгкасць у руках.
Залатое палатно саломкі
Іўеўшчына па праву ганарыцца сваімі майстрамі саломапляцення — мастацтва, якое ў 2022 годзе было ўнесена ў Рэпрэзентатыўны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА. У экспазіцыі — работы носьбітаў гэтага элемента, уключанага ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей. Чатыры майстры Іўеўшчыны — Ірына Смірнова (г. Іўе), Таццяна Рынгель (аг. Дайліды), Юзэфа Старасціна (аг. Геранёны) і Вера Чурэйна (аг. Лелюкі) — працягваюць традыцыі, заснавана на сімволіцы ўрадлівасці, выкарыстанні залацістага колеру саломкі і шматгадовых творчых традыцыях.
Папяровыя карункі і лялькі-абярэгі
Выцінанка — яшчэ адна візітная картка нашага краю. Майстар аддзела рамёстваў Маргарыта Канцэвіч стварае з паперы непаўторныя кампазіцыі, адлюстроўваючы развіццё народных традыцый, і перадае ўменне дзецям у гуртку «Чароўныя ўзоры».
Традыцыі беларускай лялькі-абярэга на выстаўцы прадстаўляюць адразу некалькі майстрыц. Марыя Пякша у культуры з 1993 года, кіраўнік гуртка «Чараўніцы». Яе аўтарская лялька «Ева» стала сімвалам рэгіёна. Наталля Астрэйка — майстар, які авалодаў рамяством яшчэ ў школьныя гады і зараз, нават знаходзячыся ў водпуску па доглядзе за дзіцём, працягвае ствараць паясы і лялькі. Вольга Чарняк — з 2024 года працуе майстрам, за кароткі час выткаўшы каля 20 паясоў і змайстраваўшы больш за 20 лялек.
Работы яшчэ аднаго майстра Алены Апанас, якая займаецца вырабам карункаў і ткацтвам паясоў, прыцягвалі ўвагу наведвальнікаў выставы.
Рукадзелле, якое жыве стагоддзямі
Імя Марыі Кяўлен вядома ўсім аматарам ткацтва. Старэйшы майстар, яна дэманстравала сваё майстэрства вырабу паясоў падчас рабочай паездкі Прэзідэнта ў Іўе ў 2019 годзе. Яе калега па ткацтву на ніту — Аміня Мусіна, якая ў дасканаласці валодае таксама валяннем, вышыўкай і вязаннем.
Вышыўка і роспіс па шкле — профіль Ганны Пуйдак (аг. Геранёны). Народны майстар па вышыўцы, яна працуе над стварэннем калекцыі «Рэгіянальны строй» і працягвае справу сваёй маці. Традыцыйна жаночы строй быў прадстаўлены на выставе Вольгай Свістун.
Лозапляценне, якое прыносіць у інтэр’ер цяпло прыроды, у руках Валянціны Буцько (аг. Бакшты) ператвараецца ў карзіны, хлебніцы і дэкаратыўныя пано.
Фарбы роднай зямлі
Адкрывае выставу і свет жывапісу Іван Васюкевіч. Ён прадстаўляе жывапіс, лінагравюру і экслібрыс. Яго работы, напоўненыя філасофіяй і любоўю да прыроды, знаходзяцца ў прыватных калекцыях па ўсім свеце — ад Іспаніі да Расіі.
Не кропка, а шматкроп’е
Выстава ў Гродне — гэта справаздача, але не фінал. Гэта доказ таго, што народны дух не вымяраецца модай ці грашыма.
Арганізатары падкрэсліваюць: галоўная задача сёння — перадаць гэты агонь далей. Многія з прадстаўленых майстроў з’яўляюцца кіраўнікамі дзіцячых гурткоў. А значыць, Іўеўскі край не проста захоўвае сваё мінулае, але і перадае яго нашчадкам.
Будьте в курсе главных событий Ивьевщины! Новости, фото, интересные истории — всё самое важное в одном месте. Подписывайтесь: telegram.me/ivyenews
Ірына Бутурля.
Фота Ірыны Смірновай.
