0
Актуальное Жизнь Культура и творчество

Кандрат Крапіва: сакрэты майстра трапнага слова

Я ў мастацкім агародзе
Толькі марная трава.
А якая? Смех, дый годзе:
Я 
 пякучка-крапіва.

(К. Крапіва)

5 сакавіка споўнілася 130 гадоў з дня нараджэння народнага пісьменніка Беларусі, знакамітага майстра сатырычнага жанру, мовазнаўца, грамадскага дзеяча Кандрата Крапівы (сапр. Кандрат Кандратавіч Атраховіч). Амаль кожны беларус ведае яго байкі: “Дзед і Баба”, “Дыпламаваны баран”, “Ганарысты парсюк”, камедыю “Хто смяецца апошнім”.

У юбілейную дату прапануем вашай увазе некалькі цікавых фактаў з жыцця і творчасці пісьменніка:

  • Сэнс псеўданіма “Крапіва” Кандрат Кандратавіч Атраховіч раскрыў у аднайменным вершы, які быў надрукаваны 28 снежня 1922 года ў газеце “Савецкая Беларусь”. Сатырычную і выкрывальную скіраванасць сваёй творчасці ён тлумачыў так : “Мною валодала жаданне ўмяшацца ў жыццё і тое-сёе ў iм паправiць, каб нам усiм лепей было”.
  • Пісьменнік прайшоў праз чатыры вайны: Першую сусветную, Грамадзянскую, Савецка-фінскую і Другую сусветную.
  • Падчас Вялікай Айчыннай вайны працаваў у франтавым друку, дзе пісаў сатырычныя вершы і артыкулы, якія падтрымлівалі дух салдат. З сакавіка 1943 года быў адказным рэдактарам вядомай сатырычнай газеты-плаката “Раздавім фашысцкую гадзіну”.
  • У 1946 годзе Крапіва быў абраны ў склад дэлегацыі БССР для ўдзелу ў першай сесіі Генеральнай Асамблеі ААН у Лондане. Гэта сведчыла аб яго высокім статусе не толькі як творцы, але і як грамадскага дзеяча.
  • Ён быў яшчэ і сур’ёзным навукоўцам, доўгі час узначальваў Інстытут мовазнаўства Акадэміі навук БССР, пад яго кіраўніцтвам ствараліся фундаментальныя слоўнікі. З 1956 па 1982 гг. Крапіва з’яўляўся віцэ-прэзідэнтам Акадэміі навук.
  • Па ўспамінах сучаснікаў, Кандрат Кандратавіч мог па адным слове вызначыць, з якога раёна Беларусі паходзіць чалавек. Гэты талент дапамог яму стварыць самую дакладную ў свеце карту беларускіх гаворак.
  • Добра валодаў некалькімі мовамі і займаўся перакладам класікаў сусветнай літаратуры на беларускую мову. Ён не проста перакладаў словы, а шукаў трапныя беларускія адпаведнікі для складаных вобразаў.
  • К.Крапіва быў чалавекам выключнай працаздольнасці. Мог сядзець за пісьмовым сталом дапазна, казаў так: “Не трэба чакаць натхнення, трэба садзіцца і працаваць. Тады і натхненне з’явіцца”.
  • Быў вельмі патрабавальным не толькі да сябе, але і да блізкіх: у сям’і яго лічылі галоўным “кіраўніком”, які адказваў за ўсе важныя справы.
  • Пісьменнік быў добрым псіхолагам і заўважаў нават самыя маленькія дробязі.
  • Крапіва меў фенаменальную памяць – ён ніколі не запісваў адрасы і тэлефоны, не вёў штодзённік. Усё самае важнае захоўвалася ў яго памяці.
  • Ён любіў гуляць у шахматы, вырашаў складаныя шахматныя задачы, нават вывучаў для гэтага спецыяльную літаратуру. 
  • На дачы ў Ждановічах садзіў кукурузу, вырасціў яблыневы сад, які вельмі любіў. Адпачываў там з сям’ёй і сябрамі. Дачу блізкія пісьменніка называлі “Канпетры”. Назва расшыфроўваецца проста, азначае “Кандрат і два Пятры”: Кандрат Крапіва, Пятрусь Броўка і Пятрусь Глебка. Яны вельмі сябравалі.
  • Кандрат Кандратавіч вельмі любіў дзяцей. З ахвотай пазычаў суседскім школьнікам кнігі з хатняй бібліятэкі, а калі вярталі – абмяркоўваў з імі прачытанае.

Запрашаем наведаць Іўеўскую раённую бібліятэку, каб дакрануцца да творчай спадчыны Кандрата Крапівы і адкрыць нанова старонкі бессмяротнай класікі.

Рэкамендацыйны спісак літаратуры “Кандрат Крапіва: чытаем роднае, сваё”: адкрыць.

ivie-lib.by